O zivotu, univerzumu i svemu ostalom

Rigel je još jedna vrlo sjajna zvezda u sazvežđu Orion. Ime potiče iz arapskog jezika i znači “leva noga đžina”. To je velika, bela supergigantska zvezda spektralne klase B8 Ia. Površinska temperatura ove zvezde iznosi oko 10000 K, a energija koju ona emituje je veća od energije Sunca za oko 57000 puta. Rigel je jedan od najsjajnijih objekata u našoj galaksiji. Kad bi se jedna ovakva zvezda nalazila na udaljenosti kao na primer Sirijus njen sjaj bi bio jednak petini sjaja punog Meseca, odnosno bila bi 150 puta sjajnija od Venere. (continue reading…)

Kastor je u klasičnoj mitologiji poznat kao smrtni blizanac Poluksa. Sjajne zvezde ova dva ratnika lako su uočljiva u sazvežđu Blizanci. Bez obzira što je sjaj Kastora manji od Poluksa on je ipak označen kao  Gemini, a Poluks kao  Gemini. Kastorova mitološka i nebeska veza sa Poluksom uvrstile su ovu zvezdu u zvezde prve magnitude, mada je on ustvari najsjajnija zvezda druge magnitude.

Kastor i Poluks su interesantne zvezde. Na severnom kraju sazvežđa Blicanaca, Poluks je narandžasti džin, a Kastor bela zvezda glavnog niza. Golim okom Kastor izgleda kao obična zvezda spekta A klase, slična Vegi, vrlo topla, temperature između 7000 i 10000 stepeni kelvina. Iako su ove dve zvezde mitološki prilično povezane, Kastor nema fizičkih veza sa Poluksom. Nalazi se na daljini od 52 svetlosne godine, a to je samo pola puta do njegovog mitološkog blizanca. (continue reading…)

Ranih zimskih noći na srednjim geografskim širinama severne hemisfere Kapela se nalazi gotovo tačno iznad naših glava. Ovo je jedna od tri najsjajnije zvezde severnog neba, druge dve su Arkturus (proleće) i Vega (leto). Sve tri su približnog sjaja. Arkturus – hladan i narandžast, Vega – vrela i bela, a Kapela – žuto-bela zvezda, negde u sredini temperaturnog raspona. Na celom nebu ona je po sjaju četvrta zvezda, osim pomenutih od nje je sjajnija jedino zvezda Sirijus. Kapela je najsjajnija zvezda u blizini severnog pola. Zbog velike severne deklinacije na kojoj se nalazi Kapela je vidljiva tokom cele godine. (continue reading…)

Betelgez je vrlo sjajna zvezda koja sija žuto-narandžastim sjajem na desnom ramenu Oriona. Ime ove zvezde je arapskog porekla i znači “ruka džina”. Ova zvezda je, kao i mnoge druge zvezde iz sazvežđa Orinon, verovatno nastala pre nekoliko miliona godina iz molekularnog oblaka gasa koji je još uvek vidljiv u Orionu, ali je njen evolutivni razvoj tekao dosta brzo zbog velike mase.

John Herschel je 1836 godine da ova zvezda ne sija uvek istim sjajem, već da se njen sjaj menja sa izvesnom pravilnošću. Astronomi danas znaju da je ova promena sjaja posledica promene dimenzija zvezdine atmosfere. Betelgez je jedina promenljiva zvezda prve zvezdane veličine, osim toga ovo je jedanaesta zvezda po sjaju na nebu. Po karakteristikama promene sjaja Betelgez spada u delimično pravilno promenljive, pulsirajuće zvezde. Njen period iznosi oko 5,7 godina. Maksimumi sjaja zabeleženi su 1933 i 1942 godine, tada je sjaj ve zvezde bio 0,2 magnitude. U doba minimuma sjaj zvezde opadne ispod 1,2 magnitude, a najmanji je zabeležen 1927 i 1941 godine. Tokom jednog perioda sjaj zvezde se promeni oko dva puta.  (continue reading…)

Jedan vrlo sjajan “biser” u letnjem Mlečnom putu, Antares, nalazi se u jednog od velikih sazvežđa – Škorpija (Scorpius), jednog od malobrojnih sazvežđa koja stvarno izgledom opravdavaju svoje ime. Antares, koji predstavlja srce Škorpije ima istu crvenu boju kao planeta Mars. Iz tog razloga, a i zbog toga sto se ova zvezda nalazi blizu ravni ekliptike, na putu Sunca i planeta, često dolazi do zabune i mnogi ovu zvezdu mešaju sa “Crvenom planetom”.Zbog čestog mešanja ove zvezde sa planetaom Mars ona je i dobila ime. Ime Antares potiče od reči “Anti-Ares”, što označava suprotnost Aresu, grčkom bogu rata. (Mars je rimski bog rata). (continue reading…)

ß Per, HD 19356, SAO 38592

Verovatno najpoznatija promenljiva zvezda je Algol. Ova zvezda se nalazi u sazvežđu Perseja (β Persei) i najčešće je vidimo kao zvezdu druge magnitude.

Ime Algol potiče od arapske reči koja u prevodu znači “glava demona”. Bez obzira na to što nisu pronađeni zapisi iz antičkog i srednjevekovnog perioda koji bi ukazivali na promenljivost sjaja ove zvezde njena karakterizacija od najranijih dana navodi na zaključak da je njena promena sjaja bila zabeležena. Širom drevnog Mediterana Algol je povezivan sa različitim užasnim čudovištima. (continue reading…)